Author: Khatuna Kudava

ჰერპეს ზოსტერი (სარტყლისებური ლიქენი) კანზე გამოვლენილი ვირუსული ინფექციაა, რომელიც დაკავშირებულია ჩუტყვავილას ვირუსის რეაქტივაციასთან. ჩუტყვავილას ვირუსის რეაქტივაციაში განსაზღვრულ როლს თამაშობს ასაკი, იმუნოდეფიციტური მდგომარეობები, გადაღლა, სტრესი და სხვა.  ჰერპეს ზოსტერის (სარტყლისებური ლიქენის)  მნიშვნელოვანი მახასიათებელია ტკივილი, რომელიც  წინ უსწრებს კანზე გამონაყარის გამოვლენას და ხშირად დიაგნოსტიკური შეცდომის მიზეზიც ხდება. დაზიანებული ნერვული  ღეროს შესაბამისად ჰერპესულმა ტკივილმა შესაძლოა გამოიწვიოს პლევრიტის, მიოკარდიუმის ინფარქტის, მუცლის ღრუს მწვავე პათოლოგიებისა და სხვა დაავადებების სიმულირება. ტკივილისა ან პარესთეზიის ფონზე წარმოიქმნება ჰერპეს ზოსტერის (სარტყლისებური ლიქენის) გამონაყარი, რომელიც გამოვლინდება  შეშუპებულ, ერითემატოზულ ფონზე  ჯგუფებად დალაგებული, სხვადასხვა ზომის ბუშტუკების სახით. გამონაყარი განლაგებულია კანზე დაზიანებული ნერვის გასწვრივ. ჰერპეს ზოსტერის (სარტყლისებური ლიქენის) გართულება შესაძლოა იყოს კერის მეორადი დაინფიცირება ბაქტერიული ფლორით, კანის დაზიანებული უბნის დანეკროზება, პოსტჰერპესული ნევრალგიები.

კლინიკური თავისებურება, გამოვლენის ინფექციასთან და სეზონურობასთან კავშირი ჯიბერის ვარდისფერი პიტირიაზის ინფექციურ-ალერგიული გენეზის ამსახველია. დაავადება ძირითადად ვლინდება გაზაფხულსა და შემოდგომაზე. მის აღმოცენებას ძალიან ხშირად წინ უსწრებს 3-4 კვირით ადრე გადატანილი ზედა სასუნთქი გზების ინფექცია. თავდაპირველად ჩნდება გამონაყარის მხოლოდ ერთი ელემენტი (დედისეული ბალთა),  რომელიც თანდათან იზრდება ზომაში. შემდეგ იწყება გამონაყარის ელემენტების ბიძგისებური გამოყრა მრავლობითი გამონაყარის გამოვლენით. ეს პროცესი გრძელდება დაახლოებით 4-8 კვირა. ჯიბერის ვარდისფერი პიტირიაზის გამონაყარი წარმოადგენს პაპულურ-სქვამოზურ, მომრგვალო-ოვალური ფორმის, მოვარდისფრო-წითელი ფერის ელემენტს. იგი უპირატესად ლოკალიზებულია გულმკერდის, ზურგისა და ზედა კიდურების არეებში, თუმცა არაიშვიათია გამონაყარის გამოვლინება მუცლის ქვედა არის კანზეც. მკურნალობა სიმპტომურია.

შემოფარგლული სკლეროდერმია (მორფეა) წარმოადგენს იდიოპათიურ დაავადებას, რომელიც გამოვლინდება კანზე სკლეროზული ბალთების არსებობით. გავრცელების მიხედვით  მორფეა შეიძლება იყოს ლოკალიზებული ან გენერალიზებული. საწყისში შემოფარგლული სკლეროდერმიის (მორფეას) კერები ანთებითია და აქვს იისფერი ელფერი. მოგვიანებით დაზიანების კერებში ისახება  ჰიპერპიგმენტაცია, ფიბროზი და ატროფია. შემოფარგლული სკლეროდერმიის (მორფეას) კლინიკურ ფორმას წარმოადგენს ხაზოვანი სკლეროდერმია, რომელიც ძირითადად გამოვლინდება კიდურებისა და თავის ( შუბლისა და თავის თმიანი არის) მიდამოებში.

უსიმპტომო, ქრონიკულად მიმდინარე დაავადებაა, რომელიც არჩევითად აზიანებს კანის ნაოჭებს. შავი აკანტოზის  დროს ზიანდება კისრის, იღლიების, საზარდულის ნაოჭები,  მუხლქვეშა და იდაყვების სახსრების მომხრელი ზედაპირების კანი. დაავადებისთვის დამახასიათებელია სიმეტრიული გამოვლინება. პაციენტებს ხშირად აწუხებთ ,,ჭუჭყისფრი“ ლაქები, რომელთა მოცილებასაც ვერ ახერხებენ ბანაობის დროს. შავი აკანტოზის დროს კანის დაზიანებული უბანი გასქელებულია, ყავისფრი, ხავერდოვანი ელფერით. ზედაპირი შესაძლოა იყოს ხორკლიანი ან პაპილომატოზური.  დაავადება ხშირად ასოცირდება ენდოკრინულ დაავადებებთან, ზოგჯერ სამკურნალო პრეპარატების (ესტროგენები, ნიკოტინის მჟავა) მიღებასთან.

ფსორიაზი უცნობი ეტიოლოგიის ქრონიკული დაავადებაა, რომელიც აზიანებს კანს, ფრჩხილებსა და სახსრებს.

კლინიკური ფორმები:

ბალთოვანი ფსორიაზი ყველაზე გავრცელებული ფორმაა. გამონაყარი ვლინდება მკვეთრად შემოფარგლული, მუქი წითელი ფერის, მომრგვალო-ოვალური ფორმის პაპულებით, რომლებიც ხშირად ერთიანდება დიდი ზომის ბალთებად. პაპულები იფარება მოვერცხლისფრო-თეთრი ფერის, კანთან მკვეთრად მიმაგრებული ქერცლებით. ყველაზე ხშირად ზიანდება იდაყვებისა და მუხლების გამშლელი ზედაპირები, თავის თმიანი არე, წელის მიდამო.

ლოკალიზებული პუსტულური ფსორიაზი ვლინდება პუსტულების განვითარებით ხელისგულებსა და ფეხისგულებზე.

გენერალიზებული პუსტულური ფსორიაზი მძიმედ მიმდინარე ფორმაა, რომელსაც თან ახლავს მაღალი ტემპერატურა და მტკივნეულობა.

ინტერტრიგინოზული ფსორიაზი ვითარდება მომხრელ ან ინტერტრიგინოზულ არეებში, ხშირად საზარდულისა და მკერდქვეშა ნაოჭებში. დამახასიათებელია კანდიდოზური ინფექციის თანდართვა.

წვეთოვანი ფსორიაზის განვითარება ხშირად ასოცირდება სტრეპტოკოკულ ინფექციასთან.

ერითროდერმული ფსორიაზი  განსაკუთრებით მძიმე ფორმაა, რომელიც ხასიათდება მთელი კანის სიწითლით, მტკივნეულობით, მაღალი ტემპერატურითა და შემცივნებებით.

ფრჩხილების დაზიანება ფსორიაზის დროს შესაძლოა გამოვლინდეს სხვადასხვა ფორმით: წერტილოვანი ჩანაჭდევები, ონიქოლიზისი, ფრჩხილქვეშა ჰიპერკერატოზი, ზეთოვანი ლაქის ფენომენი და ფრჩხილების დისტროფია.

ფოლიკულური კერატოზი (პილარული კერატოზი) ფართოდ გავრცელებული კანის პათოლოგიაა, უპირატესად ბავშვთა და მოზარდთა ასაკში.  ყველაზე ხშირად ზიანდება მხრების, ბარძაყებისა და დუნდულების არეები. ფოლიკულური კერატოზი (პილარული კერატოზი) კლინიკურად ვლინდება მრავლობითი, მონომორფული, მცირე ზომის, აქერცვლადი პაპულებით. გამონაყარის გაჩენა დაკავშირებულია ფოლიკულებთან და განპირობებულია კერატინული საცობების წარმოქმნითა და პერიფოლიკულური ანთებით.

ფოლიკულიტი თმის ფოლიკულის ანთებითი დაავადებაა, რომელიც კლინიკურად ვლინდება  ერითემატოზული ქობით შემოფარგლული კონუსისებრი პუსტულებით. გამონაყარი ვითარდება უეცრად, ზოგჯერ მტკივნეულია. გამომწვევი მიზეზის  მიხედვით გამოიყოფა ფოლიკულიტის შემდეგი ფორმები:

მექანიკური ფოლიკულიტი

ბაქტერიული ფოლიკულიტი

სოკოვანი ინფექციით გამოწვეული ფოლიკულიტი

სტეროიდული ფოლიკულიტი

ოკლუზიური ფოლიკულიტი

,,ცხელი აბაზანის“ ფოლიკულიტი

ეოზინოფილური ფოლიკულიტი

ტერფის მეჭეჭები პაპილომა ვირუსით გამოწვეული დაავადებაა, რომელიც ლოკალიზდება ტერფებზე. გამოვლინდება ერთეული ან მრავლობითი, კანისფერი, გარქოვანებული პაპულების სახით. გამონაყარის ელემენტები ხშირად ერთიანდება. პაპულებს უპირატესად აქვს ჩაზნექილი ფორმა, მათ ზედაპირზე კი ისახება შავი წერტილები – დათრომბილი კაპილარები. ტერფის მეჭეჭები ხშირად ვითარდება ტერფების მაქსიმალური დატვირთვის უბნებზე, ზეწოლისასას მტკივნეულია. მკურნალობა უნდა შეირჩეს ინდივიდუალურად.

სხვადასხვაფერი პიტირიაზი გავრცელებული სოკოვანი ინფექციაა, რომელსაც იწვევს Pityrosporum orbiculare (Malassezia furfur) სახეობის სოკო. დაავადება სუბიექტურ ჩივილებს არ იწვევს, პაციენტებს ძირითადად აწუხებთ როგორც კოსმეტიკური დეფექტი. გამონაყარი გამოვლინდება სხვადასხვა ზომის, შემოსაზღვრული, მრავლობითი, მომრგვალო ფორმის ლაქებით. ზოგჯერ მცირე ზომის ლაქები გაერთიანებულია დიდი ზომის ფესტონური მოხაზულობის კერებად. სხვადასხვაფერი პიტირიაზის გამონაყარის ზედაპირზე აღინიშნება აქერცვლა. ლაქების ფერი განსხვავებულია, თუმცა კონკრეტულ პაციენტს აქვს მხოლოდ ერთი შეფერილობის გამონაყარი. სხვადასხვაფერი პიტირიაზის დროს წარმოქმნილი ლაქები შეიძლება იყოს თეთრი, ვარდისფერი ან მოყვითალო-ყავისფერი. თეთრი ფერის გამონაყარი ხშირად გამოვლინდება გარუჯულ კანზე.  გამოკვლევის სადიაგნოსტიკო მეთოდებია: კანიდან აღებული მასალის მიკროსკოპული გამოკვლევა და ვუდის ნათურით დიაგნოსტიკა.

სხეულის დერმატომიკოზი სოკოვანი ინფექციაა, რომელიც აზიანებს სადა კანსა და თმის ფოლიკულებს. გამონაყარი გამოვლინდება ტანსა და კიდურებზე. სხეულის დერმატომიკოზი შესაძლოა გამოვლინდეს კანის ზერელე ან ღრმა დაზიანებით. კანის ზერელე დაზიანება იწყება მცირე ზომის პაპულის განვითარებით, რომლის ირგვლივაც თანდათან ვრცელდება პროცესი. საბოლოოდ ყალიბდება შემოფარგლული, მომრგვალო ფორმის, მკვეთრად შემოსაზღვრული კერა, რომელსაც აქვს გამოსახული ქობა. ქობის დამახასიათებელი ნიშნებია მკვეთრი აქერცვლა, პაპულებისა და ვეზიკულების არსებობა. კერის ცენტრალური ნაწილი წარმოადგენს ზომიერად აქერცლილ მოყავისფრო ლაქას ერთეული პაპულებით. სუბიექტური ჩივილებიდან გამოხატულია მსუბუქი ქავილი. ღრმა დაზიანების შემთხვევაში ვლინდება მკვეთრად ანთებითი კერა, რომელიც ამოწეულია კანის დონიდან, წარმოდგენილია მრავლობითი წითელი პაპულებითა და პუსტულებით. ფოლიკულური პუსტულების გამოვლენა ინფექციის ღრმად, თმის ფოლიკულებამდე გავრცელებაზე მიუთითებს. განსაკუთრებული ფორმაა მაიოკის გრანულომა, რომელიც წარმოადგენს ღრმა სოკოვან ინფექციას და ლოკალიზებულია წვივებზე.